At arabası yarışlarının kökeni Mezopotamya uygarlıklarına kadar uzanır. Hristiyanlığın yayılmasıyla gladyatör dövüşleri yasaklanınca, yarışlar Roma ve Bizans dünyasında en önemli kamusal eğlence hâline gelmiştir.
Hipodrom’da Dört Renk
Bizans Hipodromu’nda yarışçı takımları başlangıçta Maviler, Yeşiller, Kırmızılar ve Beyazlar olmak üzere dört renkten oluşuyordu. Zamanla Kırmızılar ve Beyazlar önemini kaybetmiş, Maviler (Venetoi) ve Yeşiller (Prasinoi), hem toplumsal hem de siyasal bir güç hâline gelmiştir.
🔵 🟢 ⚪ 🔴 Renklerin Sembolik Anlamı
Justinianus dönemine atfedilen bir kaynakta, dört rengin evrenin dört unsuru ile ilişkilendirildiği aktarılır:
- Yeşil – Toprak
- Mavi – Su
- Beyaz – Hava
- Kırmızı – Ateş
Bir Spor Kulübünden Kitle Hareketine
6. yüzyıla gelindiğinde Maviler ve Yeşiller, yalnızca birer spor kulübü değil:
- şehir düzeninde etkili,
- saray politikalarında ağırlığı olan,
- ayaklanmalarda belirleyici rol oynayan
kitle hareketlerine dönüşmüştür.
En bilinen örnek, 532’de Ayasofya’nın önceki yapısını yıkan ve şehri ateşe veren Nika İsyanı’dır. İsyan Hipodrom’da bastırılmış, İmparator Justinianus’un emriyle binlerce taraftar burada öldürülmüştür.
Theodosius Dikilitaşı’nın Kaidesindeki İzler
Bugün Sultanahmet Meydanı’nda görülebilen Bizans Hipodromu’nun en önemli kalıntılarından biri, I. Theodosius Dikilitaşı’nın kaidesidir. Kaide üzerindeki kabartmalar, yarışların ve taraftar kültürünün görsel kayıtlarını sunar:
- İmparator Theodosius locasında ayakta durur; elinde kazanana verilecek zafer çelengi bulunur.
- Alt bölümlerde iki sıra hâlinde seyirciler tasvir edilmiştir.
- En alt friz, dörtnala koşan atları ve yarış sahnesini gösterir.
- Diğer yüzlerde imparator, maiyeti ve saray ileri gelenleriyle birlikte yarışları izlerken görülür.
Bu kabartmalar, Bizans’ın toplumsal yaşamında Hipodrom’un önemini anlamamız için en somut kanıtlardan biridir.
Bir yanıt yazın